काठमाण्डौ । चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय विभाग प्रमुख लिउ जियान्चाओ नेपाल भ्रमणबाट फर्केको दुई साता नबित्दै अमेरिकी उच्च अधिकारी काठमाण्डौ आउँदैछन् । अमेरिकाको दक्षिण तथा मध्य एसियाली मामिलासम्बन्धी सहायक विदेशमन्त्री डोनाल्ड लु आज काठमाण्डौ आउन लागेका हुन् । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको साउन पहिलो साताका लागि तय अमेरिका भ्रमण रोकिएका वेला लु नेपाल आउन लागेका छन् ।

एमसिसी पारित हुनुअघि कूटनीतिक गृहकार्यमा सक्रिय रहेका लु नेपालले स्टेट पार्टनरसिप प्रोग्राम (एसपिपी) नेपालले अस्वीकार गर्ने निर्णय गरेको एक महिनापछि नेपाल आउन लागेका हुन् । लुले प्रधानमन्त्री देउवा र परराष्ट्रमन्त्री डा. नारायण खड्कासँग शुक्रबार भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ । कार्यक्रम अस्वीकारबारे अमेरिकालाई पत्राचार गर्न सरकारमाथि दबाब बढेको छ ।

सहायक विदेशमन्त्री लुको भ्रमण ‘छोटो तर नियमित औपचारिक’ रहेको अमेरिकी कूटनीतिक स्रोतले बताएको छ । ‘सहायक विदेशमन्त्री लु बिहीबार आउनुहुन्छ । शुक्रबार शीर्ष नेतासँग भेटघाट गरेर फर्किनुहुन्छ,’ अमेरिकी कूटनीतिक स्रोतले नयाँ पत्रिकासँग भन्यो, ‘दुई दिनको भ्रमण छोटो भए पनि नियमित प्रकारको हो । सबै भेटवार्ता शुक्रबार हुन्छ ।’ यसअघि, मानव अधिकार र तिब्बती मामिला हेर्ने अमेरिकी उपविदेशमन्त्री उज्रा जियाले जेठमा नेपाल भ्रमण गरेकी थिइन् । तर, परराष्ट्र मन्त्रालयले उनको भ्रमण पुष्टि गर्न अस्वीकार गरेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयकी प्रवक्ता सेवा लम्सालले अमेरिकी सहायक मन्त्रीको भ्रमणबारे आफूले बताउन नसक्ने जवाफ दिइन् । सरकारले एसपिपी अस्वीकार गर्ने निर्णय गरेपछि सहायक विदेशमन्त्री लुको भ्रमण हुँदैछ ।

नेपालले ६ असारमा एसपिपी अस्वीकार गर्ने निर्णय गरेपछि उनी आउन लागेका हुन् । नेपाल सरकारले ६ असारमा एसपिपी अघि नबढाउने निर्णय गरे पनि यसबारे अमेरिकालाई औपचारिक रूपमा जानकारी दिएको छैन । उनको भ्रमण यही सेरोफेरोमा हुन लागेको छ । एसपिपी नेपालले अघि नबढाउने निर्णय गरे पनि नेपाल आउन लागेका उनी नै उपल्लो अमेरिकी अधिकारी हुन् ।

अमेरिकी सहायताको एमसिसी परियोजना संसद्बाट पारित हुनुभन्दा पहिले आठ महिनाअघि (०७८ मंसिर पहिलो साता) उनले नेपालको भ्रमण गरेका थिए । त्यसवेला र २७ माघमा अमेरिकाबाटै टेलिफोन गरेर उनले शीर्ष नेताहरूलाई एमसिसी पारित गर्न दबाब दिएका थिए । उनले १६ फागुनसम्मको समयसीमामा एमसिसी पारित नभए त्यसको असर द्विपक्षीय सम्बन्धमा पर्न सक्ने कूटनीतिक चेतावनी दिएका थिए । नेपालको संसद्बाट १५ फागुनमा एमसिसी पारित भएको थियो । एमसिसी पारित भएपछि नेपालमा अमेरिकी अधिकारीको भ्रमण बाक्लिएका वेला लु आउन लागेका हुन् ।

लु आउनुअघि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विदेश समन्वय विभाग प्रमुख लिउ जियान्चाओको नेपाल भ्रमण भएको छ । लिउले नेपाल भ्रमण गरेको दुई साताभित्रै अमेरिकी उच्च अधिकारी आउन लागेका हुन् । लिउले २६ देखि २९ असारमा नेपालको औपचारिक भ्रमण गरेका थिए । लुअघि मानव अधिकार तथा तिब्बती मामिला हेर्ने अमेरिकी अमेरिकी उपविदेश मन्त्री उज्रा जियाले जेठ पहिलो साता नेपाल भ्रमण गरेकी थिइन् ।

अमेरिकी उपविदेशमन्त्री जियाभन्दा अघि चैतमा चिनियाँ विदेशमन्त्री एवं स्टेट काउन्सिलर वाङ यीले नेपालको औपचारिक भ्रमण गरेका थिए । एमसिसीका विषयमा चिनियाँ अधिकारीहरूले सार्वजनिक रूपमा नै अमेरिकी व्यवहारको आलोचना गरेका थिए । एमसिसीका नाममा अमेरिकाले नेपालमा जबर्जस्ती कूटनीति लाद्न खोजेको चिनियाँ आरोप थियो । आठ महिनाअघि १ मंसिरमा पनि लु काठमाडौं आएका थिए । उनले एमसिसी संसद्मा लगेर टुंग्याउन उनले शीर्ष राजनीतिक नेतालाई आग्रह गरेका थिए ।

नेपालमा रहँदा उनले उच्च राजनीतिक भेटवार्ता गर्ने स्रोतको भनाइ छ । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको अमेरिका भ्रमण रद्द भएसँगै उनको भ्रमण हुन लागेको हो । यसअघि एमसीसी सम्झौता अनुमोदन हुनु अघि पनि लूले नेपाल भ्रमण गरेका थिए ।

उनले प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र परराष्ट्रमन्त्री नारायण खड्कालगायत राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरुलाई भेट्ने बताइएको छ । नेपालले स्टेट पार्टनरसीप प्रोग्राम (एसपीपी) अस्वीकार गरेको केही समयपछि लू नेपाल भ्रमणमा आउनुलाई अर्थपूर्ण मानिएको छ ।