बिर्तामोड । झापाको बिर्तामोड नगरपालिका वडा नम्बर ७ स्थित नेत्रपार्क नजिकै रहेको देउनिया खोलामा रहेको सुकुम्बासीको घर भत्काएर मलामी घर र शव जलाउने घाट बनाउने तयारी गरेपछि विवाद भएको छ । स्थानीयबासीको सहमति विपरित बस्ती छेउमा नगरपालिकाले घाट बनाउने तयारी गरेपछि विवाद भएको हो ।

गत शुक्रबार बिर्तामोड नगरपालिकाले मलामी घर निर्माणका लागि डोजर लगाएर एकजना सुकुम्वासीको घर भत्काएपछि बिर्तामोड वडा नम्बर ७ का वडाध्यक्ष कृष्णप्रसाद खरेल र नगर उपप्रमुख नगेन्द्रप्रसाद संग्रौलासँग स्थानीय सुकुम्बासीहरुको वादविवाद भएको थियो ।

सो स्थानमा रहेको जीर्ण मलामी घर

सुन्दर निचाझोडा सामुदायिक वन क्षेत्रमा बसेका ६ घर सुकुम्बासीमध्ये  सीता आचार्य खरेलको घर नगरपालिका उपप्रमुख संग्रौला र वडाध्यक्ष खरेलले नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, नगरप्रहरी र बाक्लो संख्यामा अन्य व्यक्ति लगेर घर भत्काउँदै मलामी घरका लागि वन क्षेत्र सम्याएका हुन् । उनीहरुले घरधनी सीता विदेशमा रहेको अवस्थामा घरको सामानसमेत आफुहरु लागेर निकाल्दै घर भत्काएको स्थानीयले बताएका छन् । 

यसअघि त्यहाँका ६ घरमध्ये तीन घर सुकुम्बासीका लागि नगरपालिकाले सहारा नेपाल साकोसको सहयोगमा पाँच वर्षअघि नै बनाइदिएको थियो । तर, सुकुम्बासी खरेलको भने कच्ची घर थियो । ‘घर चलाउन नै मुस्किल भएपछि छोरी विदेश गएकी छे । स्थानीय सरकारले नै छोरीको घर भत्काइदियो,’ उनका बुबा मोहनलाल आचार्यले भने, ‘नभत्काइदिन आग्रह गर्दापनि बलजफ्ती गर्दै डोजर लगाएर भत्काइछाडे । वडाध्यक्ष र उपप्रमुख आफै छिरेर सामान निकाले । अब विदेशबाट छोरी आएर बस्ने ठाउँ छैन ।’

आफ्नो पीडा सुनाउँदै स्थानीय सुशिला आचार्य

नगर उपप्रमुख संग्रौला र वडाध्यक्ष खरेलले करिब दुई सय एमाले कार्यकर्ता ल्याएर बलजफ्ती गरेको स्थानीय देवीमाया अधिकारीको आरोप छ । घर नभत्काउन र यहाँ मलामी घर नबनाउन आग्रह गर्दा स्थानीयमाथि हातपात गरेको उनको आरोप छ । ‘मेरो पनि खुट्टामा चोट लागेको छ । गुण्डाजस्ता मान्छे आएर बलजफ्ती गरे,’ उनले भनिन् ।

त्यही स्थानमा पुरानो एउटा मलामी घर पनि छ । तर, नगरपालिकाले संरक्षण गर्न नसक्दा सो घर जीर्ण र कामै नलाग्ने भएको छ । अहिले त्यहाँ स्थानीयले बाख्रा बाँध्ने गरेका छन् ।

नगरपालिकाले वडाको पाँच लाख बजेटमा त्यहाँ नयाँ मलामी घर बनाउन बजेट छुट्याएको छ । यद्यपि, गत वर्ष मात्र त्यहाँभन्दा करिब दुई किलोमिटर दक्षिण देउनिया खोलामा नै नगरपालिकाले मलामी घर निर्माण गरेको छ । ‘नगरपालिकालाई मलामी घर बनाउने मोह किन ? एक वर्षअघि मात्र दुई किलोमिटर दक्षिणमा बनाएको  । त्यही प्रयोग गर्दा पनि त हुन्छ,’ स्थानीय दाताराम अधिकारीले भने ।

स्थानीय सुशिला आचार्यले भने राजनीतिक प्रतिशोधले घर भत्काइएको आरोप लगाइन् ।

सो स्थान नजिकै रहेको अर्को मलामी घर

अहिले मलामी घर बनाउने भनेको स्थान सुन्दर निचाझोडा सामुदायिक वन क्षेत्रमा पर्छ । वन क्षेत्रमा संरचना बनाउँदा भोगाधिकार अनिवार्य लिनुपर्ने डिभिजन वन कार्यालय झापाका प्रमुख मेघराज राईले बताए । उनले त्यहाँ संरचना बनाउन रोक लगाइएको बताए । ‘त्यहाँ संरचना बनाउने तयारी गरिएको रहेछ । हामीले रोकिसकेका छौँ,’ उनले भने, ‘वन क्षेत्रमा जथाभावी संरचना बनाउन पाइँदैन । बनाउने नै भए सरकारबाट भोगाधिकार लिनुपर्छ ।’

डिभिजन वनले त्यहाँ संरचना बनाउन नदिन सुन्दर निचाझोडा सामुदायिक वनलाई पनि पत्र लेखेको थियो । तर, उक्त पत्रको अवज्ञा गर्दै गत शुक्रबार डोजर लिएर नगर उपप्रमुख र वडाध्यक्ष दलबलका साथ त्यहाँ पुगेका थिए । स्थानीयले अवरोध गरेपछि केहीबेर तनाव सिर्जना भएको थियो । त्यहि विषयलाई लिएर वडाध्यक्ष कृष्णप्रसाद खरेलले इलाका प्रहरी कार्यालय अनारमनीमा दाताराम आचार्य, नन्दु उप्रेती र गणेश कालिकोटेले आफुमाथि दुव्र्यवहार गरेको भन्दै जाहेरीसमेत दिएका छन् । यद्यपि, स्थानीयले भने आफूहरूले कुटाइ खाएको बताइरहेका छन् ।

सोही ठाउँकी सुकुम्बासी डिप्रेसनकी बिरामी महिला चन्द्रा दर्जीले उपप्रमुखले आफूलाई घोक्र्याएको आरोप लगाइन् । ‘घर नभत्काइदिन भन्दै म गएँ । उपमेयरले तँ अरूले उचालेको भरमा नआइज भन्दै घोक्र्याए,’ उनले भनिन् । यता नगर उपप्रमुख संग्रौलाले भने आफूले कसैमाथि हातपात नगरेको दाबी गरेका छन् । उनले वडाध्यक्षले समस्या परेर बोलाएपछि समन्वय गर्न पुगेको बताए । उनले बरु केही स्थानीयले आफूहरूमाथि तथानाम गाली गरेको आरोप लगाए ।

डिभिजन वन कार्यालयको पत्र

उनले डिभिजन वन कार्यालयले झापालाई प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको शक्ति दुरुपयोग गरेर पत्र लेख्न लगाएको दाबी गरे । ‘त्यहाँ ठूलो सात तारे होटेल नै बनाउनेजस्तो गरेर वनले पनि चिट्ठी लेखिहाल्नुपर्ने ? प्रधानमन्त्रीको पावर दुरुपयोग गरेर वनले पनि चिट्ठी लेखिहाल्नुपर्ने ? बुझ्दैनौँ हामी यति कुरा ?’ उनले भने, ‘पार्टी सरकारमा हुने अनि यहाँ जे–जे मन लाग्यो त्यो गर्दै हिँड्न मिल्छ ? स्थानीय सरकारसँग समन्वय गर्नुपर्दैन ? वडाध्यक्षले छलफलमा बोलाउँदा आउनुपर्दैन ? एमालेले त आफ्नो नाम कमाउन गरेछ होला, राप्रपा र कांग्रेसले किन साथ दिए होला ? त्यो सर्वसम्मत निर्णय हो ।’

वडाध्यक्ष कृष्णप्रसाद खरेलले त्यो स्थानमा विगत लामो समयदेखि राजवंशी समुदायले दाहसंस्कार गर्दै आएको बताए । त्यहाँ अव्यवस्थित रहेको र त्यसलाई व्यवस्थित गर्न वडाले बजेट छुट्याएको बताए । त्यस क्रममा कार्यपालिका लक्षिमा खतिवडा र आफूमाथि आक्रमण गरेको बताए । त्यसकारण इलाका प्रहरी कार्यालय अनारमनीमा जाहेरी दिएको बताए ।